Ιστορία του χωριού

BASTA (9)

Το χωριό απο την θέση Καθίστρες

Ένα ηρωικό χωριό με πλήθος αγωνιστών στον ιερό αγώνα του 1821 που κατά τις επαναστάσεις μετεβλήθη πέντε φορές και πλέον εις τέφραν.

Γεωγραφική Θέση: Στα σύνορα των νομών Αρκαδίας-Μεσσηνίας, και κατά το βορειοδυτικό άκρο της επαρχίας Μεγαλόπολης, στο όρος Τετράζι ή Νόμια που κατά την μυθολογία έβοσκε τα αναρίθμητα αιγοπρόβατά του ο εθνικός θεός των Αρκάδων Πάνας, σε μία από τις γραφικές πλαγιές του όρους αυτού και σε υψόμετρο 900 περίπου μέτρα είναι χτισμένο το ιστορικό χωριό Βάστα, απέχον από την Μεγαλόπολη περί τα 20 χιλιόμετρα.

Από πότε οικίστηκε το χωριό ακριβώς δεν υπάρχουν πληροφορίες όπως αναφέρει και ο Γεώργιος Δ. Κουλούρης από τα «Ιστορικά του Βάστα Μεγαλοπόλεως».

Από τις απογραφές των Τούρκων στην εποχή του Σελίμ Β΄ (1566-1574) μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης το Βάστα δεν αναφέρεται και κάνει την εμφάνισή του στις απογραφές των Ενετών του 1700. Βάστα οικογένειες 26, κάτοικοι 142 στην περιοχή (Territorio) Λεονταρίου, επαρχίας Μεσσηνίας.

Άρα το χωριό πρέπει να οικίστηκε πριν το 1700 στην περίοδο της Α΄ τουρκοκρατίας, και εμφανίζεται στην δεύτερη ενετοκρατία (1685-1715) που από τις υποχρεώσεις των χωριών για την συντήρηση των Δραγόνων του territoriodiCariteraαπό το αρχείο Grimani που βρίσκεται στην Βενετία το 1698 το Βάστα (Basta) Β. 31, αριθ. 82, φ. 172-173 έχει 20 οικογένειες.

Το 1669 15 Απριλίου στο έγγραφο Β. 31, αριθ. 82, φ. 81-82 αναφέρει το (Μπάστα) να πληρώνει στα 17 σπίτια 1 δραγόνο (στρατιώτης του χωριού) στο σύνολο των ανθρώπων των χαντακίων, Καρύταινα, Αντώνη, Κορονιού, Καριές-Ψπλέοι, Μπάστα, Μαυριά ένας δραγόνος ανά 14 σπίτια. Από το έργο του S.RomaninStoriadocumentatadiVenesia” τόμος 6ος οι πληροφορίες που αναφέρονται σε χωριά της επαρχίας Καρύταινας επί Β΄ ενετοκρατίας (1685-1715) στο Βάστα είχε άνδρες για την φύλαξη και ασφάλεια του χωριού και των αγρών τους λεγόμενους Μεϊντάνηδες (Mendani) στο σύστημα της υπηρεσίας των «Μεϊντάνι», δηλαδή αγροφύλακες τους λεγόμενους «λογχοφόρους» φύλακες που φύλαγαν τα χωριά από τους ληστές που έκαναν ζημιές. Από τη λέξη αυτή λέγεται ακόμα η λαϊκή φράση «Εβγήκε στο Μεϊντάνι».

Ένα έγγραφο που δημοσίευσε για πρώτη φορά ο Τ. Κανδηλιώρος «απολογισμός εσόδων-εξόδων της Γορτυνίας επί Τουρκοκρατίας» φορολογικά του 1820 το Μπάστα πληρώνει 4.263 γρόσια φόρο. Εθνική Βιβλιοθήκη Α. 10541.

agtheodora1

Η Αγία Θεοδώρα

Ονομασία του χωριού: Το όνομα κατά μία εκδοχή να το πήρε από το απρόσιτο και οχυρωμένο μέρος που κτίσθηκε το χωριό που στα φράγκικα ας πούμε σημαίνει προμαχών – ταμπούρι – οχύρωμα και συν τω χρόνο να πήρε τ’ όνομα Μπαστιόν, Μαστιό, Μπαστιά, Μπάστα, Μπάσιτα, Βάστα.

Από την συμβολή στο τοπωνυμικό της Αρκαδίας του Τάκη Μαύρου «Ιστορία Κ-3377» αναφέρει.

Μπάστα: χωριό της επαρχίας Λυκόσουρας δυτικά και σε μικρή απόσταση από το Ίσαρι Μεγαλόπολης. Όνομα και αυτό στρατιωτών. BastaCavalier (1511) καιAndreaLazaroκαι Alexio γιοι του προηγούμενου (1519) Κ. Σαθα μνημεία Τ. VII, σ. 98 και 102 με κατάταξη εθνολογική ενετικής προέλευσης, από ονόματα στρατιωτών.

Το 1822 το Βάστα αναφέρεται και ως Μπάσιτα στα χωριά της Καρύταινας από την εφορία της επαρχίας Καρύταινας από το έγγραφο καταγραφής πώλησης των Ιλτιζαμαίων των τριτοδεκατιών των χωρίων όπως έχει στον φ. 1ο αρ. 101.

1822 5 Ιουνίου Στεμνίτζα: Μπάσιτα δεκατιά και μέρος τρίτων στον Βασίλη Καρυώτη 250 γρόσια.

Εθνική δράση των Μπασταίων κατά την Επανάσταση προ και μετά του 1821. Για τον ηρωισμό και την ανδρεία των Μπασταίων ο γερο Γιάννης Κολοκοτρώνης (1740-1780) γενικός αρχηγός όλων των κλεφτών που τους είχε γνωρίσει από κοντά στα χρόνια της κλεφτουριάς σε όποια μάχη κατά των Τούρκων, έστελνε αγγελιοφόρο ή έγραφε σε οποιοδήποτε καπετάνιο και τους έλεγε «να μου στείλετε γλήγωρα τους Μπασταίους». Τους τοποθετούσε δε κατά την διάταξη οιασδήποτε μάχης, πάντοτε στους προσβαλλόμενους προμαχώνες.

Ο γερο Κολοκοτρώνης με τον Μητροπέτροβα, πάντοτε με την παράδοση, όταν τους κυνηγούσαν οι Τούρκοι είχαν κρυφτεί στην απόκρυφη σπηλιά στου κακόρεμα που χρησίμευσε τότε ως σωτήριο καταφύγιο του Κολοκοτρώνη και ελέγετο επί σειρά ετών από τους Γαραντζαίους και τους Μπασταίους «Η Σπηλιά του Κολοκοτρώνη».

Οι Μπασταίοι έλαβαν ενεργό δράση τον Μάιο του 1769 κατά των Τούρκων της Επανάστασης Ορλώφ και μετά την αποτυχία της Επανάστασης εγκατέλειψαν το χωριό και κατέφυγαν για ασφάλεια στο Κλαδελιό. Οι τουρκαλβανοί τότε πυρπόλησαν το χωριό, όπως αργότερα πάλι το κατέκαψαν για τον φόνο ενός Τούρκου βαθμοφόρου Χασάν στην τοποθεσία σημερινή «Χάση το δέντρο».

Για τον αγώνα του 1821 οι Μπασταίοι συνεισέφεραν τα πάντα από πλήθος πολεμιστών είτε σαν τακτικοί υπαξιωματικοί (Μπουλαξήδες) και στρατιώτες, και διακρίθηκαν σε όλες τις μάχες κατά των Τούρκων και τις ορδές του Ιμπραήμ που πέντε φορές κάηκε το χωριό γι’ αυτό ονομαζόταν τότε από τους δικούς μας Μπασταίους και των γύρω χωριών «Κατακαημένο Μπάστα».

Εκκλησιαστική κατάσταση του Μπάστα προς του 1685. Μετά την αποχώρηση των Τούρκων το 1685 και την επικράτηση των Ενετών (1685-1715) ιδιαίτερα στα στοιχεία που συγκροτούν το φάκελο 54/159 του αρχείου Γριμάνι το Βάστα αναφέρεται στον φ. 246 ν. μες τις εκκλησίες χαλασμένες από τους Τούρκους ως έχει: Χορίον Μπάστα εκκλησία του αγίου Αθανασίου δεν έχει τύπωτες. Έτερει εκκλησία εις το αυτό χορίον του αγίου Νικολάου δεν έχει τύπωτες.

Το πιο γραφικότατο ξωκλήσι του χωριού είναι το ιστορικό εκκλησάκι της αγίας Θεοδώρας κτισμένο κατά τις παραδόσεις γύρω στο 1200 μ.Χ.

Αυτό το μοναδικό φαινόμενο του ναού, το θαύμα αυτό της φύσης που με τα 17 δέντρα του στην σκεπή του αγκαλιάζουν και συγκρατούν το εκκλησάκι και στα θεμέλια του βγαίνει άφθονο νερό που με την παράδοση ήταν η ευχή της αγίας Θεοδώρας όταν την εκτέλεσαν στο σημείο αυτό σαν στρατιώτης Θοδωρής. «Και κάνε κύριε στο μνήμα μου να φυτρώσουν δέντρα που να μαρτυρούν την προστασία σου στην αγνότητά μου. Και το αίμα μου κάτω από τον τάφο μου να γίνει νερό. Αμήν».

Πληθυσμός απογραφών του χωριού Βάστα. 1698 20 οικογένειες, 1700 26 οικογένειες – 142 κάτοικοι, 1815 25 οικογένειες, 1829 22 οικογένειες, 1849 75 οικογένειες – 289 κάτοικοι, 1851 406 κάτοικοι, 1861 415 κάτοικοι, 1889 669 κάτοικοι (άρρενες 335 – θήλεις 334), 1907 669 κάτοικοι, 1920 663 κάτοικοι, 1928 652 κάτοικοι, 1940 618 κάτοικοι, 1951 516 κάτοικοι, 1961 302 κάτοικοι, 1981 139 κάτοικοι.

Απογραφή υπάρχων ζώων στις 22 Ιανουαρίου 1970: Ίπποι 12, ημίονοι 40, όνοι 30, βοοειδή 2, πρόβατα ποιμενικά 400, πρόβατα οικόσιτα 30, αίγες ποιμενικές 50, αίγες οικόσιτες 100, χοίροι παχύνσεως 65, όρνιθες 700, κόνικλοι 20, κύνες 30.

Κανέλλος Κώστας από το Ραψομμάτη

Γαλάνης Νίκος από το Βάστα

 

Αναδημοσίευση από το www.arcadiapress.gr

 

One thought on “Ιστορία του χωριού

  1. Παράθεμα: Ανασκόπηση του 2014 | vast@ village

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s