Κοινωνικός Στιγματισμός & Ρατσισμός

sholeio-amea  της Εύης Σωτηροπούλου

 

 

 

 

Η σύγχρονη κοινωνία είναι με τέτοιο τρόπο δομημένη όπου δύσκολα διασπάται οποιαδήποτε απαρχαιωμένη αντίληψη και νοοτροπία.

Η ανάγκη του καθενός για αποδοχή από το περίγυρο του έχει επιτακτικό χαρακτήρα που οδηγεί στην ανάπτυξη ενός προστατευμένου πλαισίου σχετικά με την κοινωνική ομοιομορφία. Αυτό συνεπάγεται δύο τινα, αφενός οποιαδήποτε διαφοροποίηση από το κοινωνικά αποδεκτό είναι κατακριτέα και απομονώνεται ευνοώντας τη δημιουργία περιθωριοποιημένων ομάδων που αποκλείονται από κοινωνικά δρώμενα και αφετέρου ενισχύονται πρότυπα ατόμων και πρότυπα ζωής που δημιουργούν μια μαζικότητα.

Η περιθωριοποίηση είναι αποτέλεσμα κοινωνικού στιγματισμού που πλήττει άτομα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Η κριτική δραστηριότητα γύρω από τα άτομα αυτά τοποθετεί «ταμπελίτσες» με νέες ταυτότητες βάση των χαρακτηριστικών τους. Όμως ας αναλογιστούμε τις συνέπειες που έχει αυτή η συμπεριφορά τόσο στο άτομο που δέχεται τον στιγματισμό όσο και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Ο κοινωνικός στιγματισμός αποτελεί μορφή κοινωνικού ρατσισμού. Κατ’ επέκταση είναι ένα φαινόμενο κοινωνικής ψυχοπαθολογίας που έχει την ικανότητα να ανακυκλώνεται και να επεκτείνεται έχοντας επιθετική μορφή. Πως επηρεάζεται όμως η ευρύτερη κοινωνία από το κοινωνικό στιγματισμό; Η κοινωνία ως σύστημα αποτελείται από μέρη , οτιδήποτε διαδραματίζεται στις μεταξύ τους σχέσεις αυτόματα επηρεάζει όλες τις πλευρές. Συνεπώς η κοινωνία αλληλεπιδρά με τα υπομέρους υποσυστήματα της και αλληλοεπηρεάζεται από αυτά. Όταν λοιπόν υπάρχουν άτομα ή ομάδες που βιώνουν τον κοινωνικό ρατσισμό και περιθωριοποιούνται αναπτύσσουν δυσλειτουργικότητα. Από τη στιγμή που επηρεάζονται επηρεάζουν με τη σειρά τους και την ευρύτερη κοινωνία.

untitled1 Όσον αφορά τα άτομα που βιώνουν το κοινωνικό ρατσισμό, αντιμετωπίζουν ποίκιλλα προβλήματα στη καθημερινότητα τους. Αρχικά δυσκολεύονται στην δημιουργία και ανάπτυξη διαπροσωπικών σχέσεων. Αντιμετωπίζονται με καχυποψία και αποδοκιμάζονται. Οι ευκαιρίες για κοινωνικοποίηση και εργασία είναι μειωμένες. Πολλές φορές δημιουργείται παραπληροφόρηση γύρω από το όνομα τους. Φυσικό και επόμενο είναι η κοινωνική απομόνωση η οποία προκαλείται τόσο από το περιβάλλον όσο και από το ίδιο το άτομο.

Η κοινωνική απομόνωση με τη σειρά της δημιουργεί μοναχικότητα και επηρεάζει την ψυχική υγεία του ατόμου, με την εμφάνιση διαταραχών όπως το άγχος, η κοινωνική φοβία, η μελαγχολία και η κατάθλιψη. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις ευνοείται η ανάπτυξη αντικοινωνικών συμπεριφορών και παραβατικής δραστηριότητας. Πάντως σε όλες τις περιπτώσεις το κοινό αποτέλεσμα είναι πως το άτομο που επιδέχεται κοινωνικό στιγματισμό δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τα προβλήματα του και να ενταχθεί στο κοινωνικό σύνολο. Η κοινωνική αποπομπή είναι η μόνη κατεύθυνση που δίνεται.

Ας σκεφτούμε πρώτον πως θα ήταν η ζωή μας αν κάποιο από τα χαρακτηριστικά που έχουμε ήταν κατακριτέο , τι θα στερούμασταν και δεύτερον ας αναγνωρίσουμε ότι όλοι είμαστε εν τέλει διαφορετικοί και μοναδικοί τόσο όσο μοναδικά είναι και τα αποτυπώματα μας.

Μέλημα πρέπει είναι η ευαισθητοποίηση όλων σχετικά με τα άτομα που βιώνουν κοινωνικό στιγματισμό και απομονώνονται και η κοινωνική αλλαγή. Καμιά αλλαγή βέβαια δεν έρχεται από τη μια στιγμή στην άλλη αλλά κάνοντας την αρχή έχει ήδη επέλθει.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πάνω από όλα είμαστε άνθρωποι ισότιμοι και ο κάθε ένας κουβαλά τη δική του ιστορία και σοφία. Με το να γίνουμε κατά κάποιο τρόπο «νονοί» και να δίνουμε νέες ταυτότητες δεν μας κάνει καλύτερους ανθρώπους αλλά εντείνει τα όρια που έχουν θεσπιστεί. Μήπως πρέπει να δώσουμε έμφαση στις αρχές και τις αξίες , στο σεβασμό , στην αλληλεγγύη στα δικαιώματα και τέλος στην αναγνώριση; Όπως μόνοι χρίσαμε τον εαυτό μας κριτή με τον ίδιο τρόπο ας το αποτινάξουμε και ας δημιουργήσουμε ένα καλύτερο περιβάλλον για όλους μας, φόρο τιμής για εμάς και για τις επόμενες γενιές.

 

3 thoughts on “Κοινωνικός Στιγματισμός & Ρατσισμός

  1. Τη μπορει να κανει ομως το ατομο που δεχεται τον κοινωνικο στιγματισμο λογω χαμηλου αναστηματος. Tον οποιο τον δεχεται απο την παιδικη του ηλικια ,πως θα αποφυγει την κοινωνική απομόνωση?

    • Αγαπητέ Νίκο
      Η Εύη είναι κοινωνιολόγος και στο άρθρο της,θίγει το πρόβλημα συνολικά του ρατσισμού ως κοινωνικού αυτοματισμού και εντοπίζει τα προβλήματα που επιφέρει αυτή η αλληλεπίδραση.
      Απαντήση στις ερώτησεις σου μόνο ειδικός μπορεί να τις δώσει,γιατί οι παράμετροι είναι πάρα πολλοί και δεν πιστεύω ότι υπάρχει μια μόνο απάντηση.
      Παράδειγμα,το άτομο έχει αποδεχτεί κατά κάποιο τρόπο την έλλειψη ύψους ως κάτι αρνητικό, ως μειονέκτημα;
      Αν έχει υποσυνείδητα αποδεχθεί αρνητικά την έλλειψη ύψους,τον έχει οδηγήσει σε συμπεριφορές εκδικητικόητας,δογματισμού κ.α ;
      Για λόγους εξισορρόπησης τα άτομα τα οποία έχουν αποδεχθεί μια αρνητική κριτική ως προς την εικόνα τους,συνήθως αποκτούν υπεραπόδοση και έφεση σε διαφορετικά πράγματα που ξεπερνούν την εικόνα,όπως η φαντασία,το γράψιμο,η μουσική,οι επιστήμες,τέχνες,αθλητισμός κτλ
      Προσωπικά πιστεύω ότι την κοινωνική απομόνωση την αποφεύγει ο καθένας μας,αν πρωτίστως αποδεχθεί την μοναδικότητα του.
      Ως προς το χαμηλό ανάστημα που μου αναφέρεις φαντάζομαι ότι το ιδανικό για αυτόν,θα ήταν το υψηλό ανάστημα.
      Πως θα του φαινόταν όμως αν ο στιγματισμός ήταν ανάποδος όπως «κρεμανταλάς»,»στέκα» και διάφορα ευάνταστα ή αν ήταν γυναίκα και ψηλή «κρεμάστρα»,»καμήλα» κτλ ;
      Βλέπεις ότι το ιδανικό και το ακατάλληλο είναι σχετικά;
      Ένα ωραίο κόλπο πάντως είναι ο αυτοσαρκασμός.
      Ένα παράδειγμα.
      Στο αυτοβιογραφικό του τραγούδι ο συμπατριώτης μας Βασίλης Παπακωνσταντίνου αναφέρει για την «μεγάλη του μύτη»,κάτι που δεν τον εμπόδισε να κάνει λαμπρή καριέρα,μια όμορφη οικογένεια και χιλιάδες φίλους.

      • Αγαπητέ, το μπόι και η μεγάλη μύτη δεν είναι αφορμή για στιγματισμό…

        Στιγματισμό (και μάλιστα σκληρό) υφίστανται άτομα τα οποία έχουν κάνει φυλακή ή σε ψυχιατρείο… όχι οι κοντοί ή οι έχοντες μεγάλη μύτη…
        Στην μεν πρώτη περίπτωση λένε: «ο φυλακοβιος», στην δε δεύτερη: «ο ψυχάκιας».

        Κανένας δεν θέλει, όχι να σου κάνει παρέα, αλλά ούτε να σου λέει καλημέρα… υπό τον φόβο πάντα του «τι θα πουν οι άλλοι».

        Μοιραία επέρχεται η αποξένωση και η κοινωνική απομόνωση για αυτά τα άτομα, τις περισσότερες φορές άδικα.

        Αντιλαμβάνομαι τι τραβούν οι ομοφυλόφιλοι προκειμένου να μην αποκαλυφθεί η σεξουαλικη τους προτίμηση. Σε περίπτωση που συμβεί αυτό, αλλάζουν πόλη επειδή δεν αντέχουν τον στιγματισμό, ο οποίος πολλές φορές έχει και επαγγελματικό αντίκτυπο, όπως για παράδειγμα το ότι δεν θέλει κανείς στην δουλειά του έναν «φυλακοβιο», έναν «ψυχάκια» ή μια «αδερφή»…
        Ακόμα χειρότερα έναν νοσουντα ή φορέα του aids

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.